Tâm Lộc Phát lừa đảo hơn 1.300 tỷ đồng

Người ta ít khi bị lừa vì thấy bên kia quá nhỏ. Người ta thường bị lừa vì thấy bên kia quá to, quá chỉnh chu, quá giống một nơi mà mình nghĩ “không thể có chuyện bậy bạ ở đây được”.

Một cái tên nghe lớn, một phòng họp đẹp, một bộ hợp đồng dày, vài người xuất hiện đúng vai, đúng ngôn ngữ, đúng vẻ chuyên nghiệp. Từng thứ một đứng riêng thì chưa chắc nói lên gì. Nhưng khi ghép lại, nó có thể tạo ra một hiệu ứng rất mạnh: bạn ngại hỏi kỹ vì sợ mình nhìn quá hẹp trước một cơ hội nghe quá lớn.

Case Tâm Lộc Phát nói lên điều gì?

Bài báo trên Công an TPHCM cho biết đây là vụ án mà Viện KSND thành phố Hà Nội đã ra cáo trạng truy tố, với điểm nhấn rất rõ ngay từ tiêu đề: số tiền bị cáo buộc lừa đảo là hơn 1.300 tỷ đồng. Chỉ riêng con số này đã đủ cho thấy đây không phải một cú quỵt kèo nhỏ, mà là một mô thức huy động vốn hoặc dẫn dụ đầu tư ở quy mô rất lớn.

Điểm đáng học ở case này không nằm ở việc nhớ từng tên bị can. Điểm đáng học nằm ở cái khung tâm lý phía sau: khi người ta tin vào quy mô, họ thường giảm lực phản biện ở những câu hỏi đáng lẽ phải hỏi gắt nhất.

Mô thức của kiểu kèo này thường là gì?

Không phải cứ có tên tập đoàn là có kèo bẩn. Nhưng một kèo bẩn rất thích khoác lên mình vẻ của một tổ chức lớn.

1. Dùng pháp nhân và danh xưng để làm mềm đầu người nghe

Khi một lời mời đầu tư đi cùng tên công ty lớn hoặc hình ảnh tập đoàn, người nghe rất dễ nhảy cóc qua bước kiểm tra cơ bản. Họ không còn hỏi “điều này có thật không?” nữa, mà bắt đầu hỏi “mình nên vào bao nhiêu?”. Đó là một cú trượt tâm lý rất đắt.

2. Tiền thật vào trước, giá trị thật để sau

Kiểu kèo này thường làm rất tốt một việc: khiến tiền của người tham gia chảy vào nhanh và đều. Nhưng câu hỏi về tài sản thật, giá trị thật, hoạt động tạo dòng tiền thật hoặc khả năng hoàn trả thật lại bị đẩy ra sau, hoặc bị mô tả quá mượt để không ai dừng lại lâu ở đó.

3. Lấy sự chỉnh chu bề ngoài thay cho sự rõ ràng cốt lõi

Nhiều người nhìn vào bộ tài liệu, hình ảnh văn phòng, thái độ chuyên nghiệp của đội ngũ và tưởng rằng đó là bảo chứng cho độ sạch của kèo. Nhưng kèo sạch được quyết định bởi cấu trúc quyền lợi, trách nhiệm và khả năng kiểm chứng, chứ không phải độ đẹp của slide hay độ bóng của bảng hiệu.

Kèo bẩn rất thích mặc đồ tử tế.

Vì người ta luôn cảnh giác với thứ nhếch nhác hơn là với thứ nhìn quá đàng hoàng.

4. Khi vỡ thì người xuống tiền mới thấy mình cầm gì trong tay

Lúc mọi thứ đang chạy, người tham gia thường chỉ thấy lời hứa. Đến lúc gãy, họ mới quay lại đọc xem hợp đồng thật sự bảo vệ mình tới đâu, tài sản đảm bảo có thật không, quyền truy đòi nằm ở đâu và cam kết nào chỉ tồn tại trong lời nói. Rất nhiều người đến lúc đó mới nhận ra mình cầm ít quyền hơn mình tưởng.

Dấu hiệu đỏ của kiểu hùn hạp “nghe lớn”

• Danh xưng, pháp nhân và hình ảnh bề ngoài được nhấn rất mạnh, nhưng dòng tiền thật lại không được giải thích đến nơi đến chốn.
• Người tham gia bị dẫn đi bằng cảm giác “đây là cơ hội lớn”, thay vì được đi qua một quy trình thẩm định lạnh đầu.
• Hợp đồng nói nhiều về nghĩa vụ góp vốn, nhưng phần bảo vệ nhà đầu tư khi có sự cố lại mờ.
• Cam kết nghe có vẻ chắc, nhưng lúc hỏi đến chế tài cụ thể thì rất loãng.
• Nhiều thứ được chứng minh bằng không khí, bằng người giới thiệu, bằng quy mô, chứ không bằng tài liệu đủ cứng.
• Người xuống tiền nhìn thấy đường vào rất rõ, nhưng đường rút thì mù.

Nên soi gì trước khi góp vốn hoặc hùn hạp?

Nếu ông tỉnh, ông sẽ không hỏi “công ty này lớn không” trước. Ông sẽ hỏi “quyền của mình nếu có chuyện là gì” trước.

• Tiền của tôi đi vào tài khoản nào, ai kiểm soát và dùng vào việc gì?
• Nếu bên kia không thực hiện như cam kết thì tôi đòi bằng điều khoản nào?
• Tài sản đảm bảo, dòng tiền hoặc hoạt động tạo lợi nhuận có kiểm chứng độc lập được không?
• Tôi có thể mang hợp đồng về đọc với người hiểu việc này không?
• Cái gì đang được hứa bằng miệng mà chưa được khóa bằng chữ?
• Trong tình huống xấu nhất, tôi mất gì và ai chịu trách nhiệm thực sự?

Vì sao người bình thường vẫn dính?

Vì người bình thường không sống bằng checklist đầu tư. Họ sống bằng cảm giác an toàn, uy tín và niềm tin rằng “một đơn vị lớn như vậy chắc không làm bậy”. Kèo bẩn hiểu điều đó rất rõ, nên nó không nhất thiết phải nói dối thô. Nó chỉ cần tạo ra một bối cảnh khiến bạn ngại hỏi những câu khó chịu.

Đó là lý do Cửa Trên hợp với kiểu case này: nó không cãi giùm bạn. Nó kéo bạn ra khỏi bối cảnh choáng ngợp để quay lại nhìn mấy câu hỏi lạnh đầu.

Vì sao case này rất hợp với Cửa Trên?

Vì Cửa Trên không bị mê bởi tên tuổi. Nó nhìn đúng thế trận:

• Ai đang giữ tiền?
• Ai đang giữ nhịp quyết định?
• Phần rủi ro thật đang nằm ở đâu?
• Nếu mình đồng ý, mình đang nhường đi những lớp bảo vệ nào?